Dünya’nın üç öğün protein gereksinimini karşılayan Türkiye su eserleri ve hayvansal mamuller kesimi, 2025 yılında ihracatını yüzde 5’lik artışla 3 milyar 862 milyon dolardan 4 milyar 46 milyon dolara taşıdı. 

Türkiye Su Eserleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçı Birlikleri Sektör Kurulu Lideri Sinan Kızıltan, 2015 yılında 1 milyar 184 milyon dolarlık ihracat gerçekleştirdiklerini, son 10 yılda kesimin ihracatını yüzde 123 geliştirerek 4 milyar 46 milyon dolara ulaştırdığını ve ihracatın yıldız dallarından biri olmayı başardığını lisana getirdi.

Su eserleri kesimi yüzde 55 hisse aldı

Türkiye su eserleri ve hayvansal mamuller kesiminde ihracattan en büyük hissesi 2 milyar 243 milyon dolarla su eserlerinin aldığı bilgisini veren Kızıltan, “Sektörün toplam ihracatında su eserlerinin hissesi yüzde 55 olarak kayıtlara geçti. Kanatlı ve yumurta bölümü kota ve ihracat kısıtlamalarına karşın 1 milyar 120 milyon dolarlık performansla 2024 yılındaki ihracat meblağını müdafaayı başardı. Kanatlı eti ihracatı yüzde 8’lik artışla 671 milyon dolardan 723 milyon dolara tırmanırken, yumurta ihracatı 2025 yılında ihracata getirilen fon nedeniyle yüzde 14’lük kan kaybı yaşadı ve 463 milyon dolardan 397 milyon dolara geriledi. Süt ve süt eserleri dalı ihracatını yüzde 13 artırarak 363 milyon dolardan 409 milyon dolara taşıdı. İhracatını yüzde 60 artırarak 47,4 milyon dolardan 78 milyon dolara çıkaran süt tozu süt eserleri ihracatının lokomotif oldu. Bal üretiminde dünya ikincisi olan Türkiye, 2025 yılında 33,5 milyon dolarlık bal ihracatına imza attı” diye konuştu. 

2026 yılı ihracat gayesi 4,3 milyar dolar

Türkiye Su Eserleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçı Birlikleri Sektör Kurulu Lideri Sinan Kızıltan, bölümün 2026 yılı ihracat maksadının 4,3 milyar dolar olarak belirlendiğini açıkladı. Kızıltan, 2026’da dalın rekabet gücünü artırmaya yönelik öncelikli başlıkların; katma kıymetli ihracatın geliştirilmesi, sürdürülebilirlik ve izlenebilirlik ahengi, faal maliyet idaresi, pazar çeşitlendirmesi ve risk idaresi olduğunu vurguladı.

UR-GE Projeleri, Turkish Seafood Turquality Projesi, planlanan yurt dışı fuar iştirakleri ve milletlerarası kuruluşlarda üstlenilen faal rollerin; ihracatın sürdürülebilir halde büyümesine katkı sağlayacağını söz eden Kızıltan, “Bu çalışmaların olumlu katkısıyla, 2027 yılı sonunda su eserleri ihracatında 2,5 milyar dolar maksadına ulaşmayı amaçlıyoruz. Bilhassa işlenmiş, paketli ve markalı eserlerin ihracattaki hissesinin artırılması, ihracat gelirlerini kalıcı biçimde güçlendirecek” tabirlerini kullandı.

AB başta olmak üzere pazarlarda ahenk gereklilikleri artarken, sürdürülebilir üretim modellerinin artık bir tercih değil mecburilik haline geldiğini belirten Kızıltan; yem, güç ve lojistik maliyetlerinde verimlilik sağlayan uygulamalar ile ölçek ekonomilerinin ehemmiyetinin daha da artacağını kaydetti. 

Yakın pazarlara çok bağımlılığı azaltacak halde alternatif pazarlarda kalıcı ticari ağların kurulmasının ihracatta istikrarın anahtarı olacağına işaret eden Kızıltan, “Kuş gribi üzere hayvan hastalıkları, iklim kaynaklı tesirler ve biyogüvenlik uygulamalarının da kesimin risk idaresi gündeminde temel başlıklar olmaya devam edecek. 2025’te ihracatta yükseliş ivmesini sürdüren su eserleri bölümü başta olmak üzere, tüm alt kesimlerde rekabet gücünü artıran yatırım ve dönüşüm adımları 2026 performansımızı belirleyecek. Kesimimizin üretim kapasitesi, pazar deneyimi ve girişimcilik gücüyle 2026 yılında da büyümeyi sürdüreceğine inancım tam” formunda konuştu.

Levrek zirvedeki yerini korudu

İhracat lideri su ürünleri sektörünün 2025 yılı performansını özetleyen Kızıltan; İhracatta dorukta “Denizler Hükümdarı olarak nitelendirilen levrek yer aldı. 2024 yılında 570 milyon dolar olan levrek ihracatı 2025 yılında yüzde 17’lik artışla 666 milyon dolara ulaştı. Beyaz Etli Prens Çipura, 585 milyon dolarlık döviz getirisiyle levreği takibini sürdürdü. 2024 yılında 507 milyon dolar döviz getirisi elde ettiğimiz çipuranın ihracat artışı 2025 yılında yüzde 15 olarak kayıtlara geçti. Türk su eserleri bölümünün son 10 yılda dünya sofralarına armağanı olan Türk somonu ihracattaki artışını 2025 yılında da sürdürdü. 2024 yılında 458 milyon dolar olan Türk somonu ihracatı 2025 yılında yüzde 14’lük artışla 521 milyon dolara ilerledi. Öteki su eserleri ihracatımız 193 milyon dolar, orkinos ihracatımız 123 milyon dolar, alabalık ihracatımız 122 milyon dolar ve kaya levreği ihracatımız 32,7 milyon dolar formunda gerçekleşti” diyerek kelamlarını noktaladı.

Su eserleri ve hayvansal mamuller ihracatının yüzde 45’i Ege Bölgesi’nden yapıldı

Ege Su Eserleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçıları Birliği 2025 yılında ihracatını yüzde 7’lik artışla 1 milyar 724 milyon dolardan 1 milyar 840 milyon dolara yükselterek kesimin toplam ihracatının yüzde 45’ini tek başına gerçekleştirdi ve tepedeki yerini sağlamlaştırdı. 

Su eserlerinde Rusya, kanatlı, yumurta ve süt eserlerinde Irak zirvede

Türkiye’nin su eserleri ihracatında birinci sırada 466 milyon dolarla Rusya Federasyonu yer alırken, İtalya 280 milyon dolarlık taleple tepe takibini sürdürdü. İtalya’ya ihracat yüzde 17 artış gösterdi. Türk su eserleri dalının ihracatta güçlü pazarı Hollanda’ya ihracat yüzde 35’lik artışla 229 milyon dolar olarak kayıtlara geçti. Bu ülkeleri; Yunanistan, İngiltere, Japonya, Amerika Birleşik Devletleri, Almanya, Güney Kore ve Fransa takip etti. 

Türkiye’nin kanatlı eti ihracatı 722 milyon dolar olurken, Irak 306 milyon dolarla açık orta doruktaki yerini korudu. Suriye, kanatlı eti ihracatında yüzde 557’lik rekor artışla 14 milyon dolardan 92 milyon dolara yükseldi ve listenin ikinci sırasına yükseldi. Birleşik Arap Emirlikleri 26,3 milyon dolarlık kanatlı eti talebiyle ismini üçüncü sıraya yazdırdı.

Irak, 69 milyon dolarlık taleple süt eserleri ihracatında da birinci sıranın sahibi oldu. Cezayir’e süt eserleri ihracatı yüzde 46’lık artışla 28,8 milyon dolardan 41,7 milyon dolara tırmandı. Bangladeş’e süt eserleri ihracatı yüzde 150’lik sıçramayla 10 milyon dolardan 24,8 milyon dolara ilerledi. 

Yumurta ihracatında birinci sırayı 111 milyon dolarla Irak alırken, ikinci sırada 55,6 milyon dolarla Rusya Federasyonu, üçüncü basamakta 34,5 milyon dolarla Birleşik Arap Emirlikleri uzunluk gösterdi. 

Bal ihracatında birinci üç ülke 11,3 milyon dolarla ABD, 5,4 milyon dolarla Almanya ve 3 milyon dolarla İngiltere formunda sıralandı.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı