Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Dr. Emine Yağmur Zorbozan, psikiyatrik ilaçların yeni psikiyatrideki yeri, kimler için gerekli olduğu, yan tesirleri, kullanımda dikkat edilmesi gerekenler ve ilaçlara dair yanlış inanışlar hakkında bilgi verdi. 

Bazı psikiyatrik meseleler, psikiyatrik ilaç kullanımı gerektirebiliyor!

Günümüzde psikofarmakolojinin çok geliştiğini tabir eden Dr. Emine Yağmur Zorbozan, “Psikiyatri artık yalnızca Freudyen bir ekolle devam etmiyor. Beyin odaklı, neuroscience (nörobilim) odaklı ve ilaç tedavilerinin ön planda olduğu bir şimdiki psikiyatri anlayışı kelam konusu.” dedi.

Psikiyatrların ilaç yazabildiklerini aktaran Dr. Zorbozan, “Psikiyatrik ilaçları kullanmak için kişinin çok önemli bir akıl rahatsızlığına sahip olması gerekmez. Depresyon ve anksiyete bozukluğu da bir psikiyatrik hastalıktır; psikiyatrik ilaçlara muhtaçlık duyulur. Bu ilaçları kullanan bir bireye yapılabilecek en düzgün şey, bir sorunu olduğunda hekimi ile görüşmesini öğütlemek ve bunun son derece olağan ve insani bir durum olduğunu vurgulayarak onun tedavide kalmasını sağlamaktır. Bu ilaçlar yalnızca psikiyatrik bozukluklarda değil; nöropatik ağrı tedavisinde, migren tedavisinde, kronik yorgunluk tedavisinde ve kanser hastalarının ağrı tedavilerinde de vakit zaman kullanılabilir. Bununla birlikte kimi psikiyatrik bozukluklar ilaç gerektirmez, yalnızca psikoterapiler ile tedavi edilebilir. Örneğin toplumsal fobiler, münasebet meseleleri ve evlilik sorunları ilaç tedavisi olmadan da tedavi edilebilir.” formunda konuştu.

Psikiyatrik ilaçlarla birlikte tüketilen birtakım besin ve unsurlar, ilacın tesirini bozabilir!

Psikiyatrik ilaçlar kullanılırken tüketilmemesi gerekenlere değinen Dr. Emine Yağmur Zorbozan, “Bu, ilacın ihtiva ettiği etken unsura nazaran değişebilir. Ama genel olarak dikkat edilmesi gereken şeylerden biri alkoldür.” dedi.

Psikiyatrik ilaçlar ile alkolün metabolize olurken karaciğeri kullandıklarına işaret eden Dr. Zorbozan, “İkisinin birden kullanımı karaciğeri yorabilir. Ayrıyeten alkol tıpkı psikiyatrik ilaçlar üzere beyin tesirli bir unsur. Hasebiyle birbirlerinin çalışmasını etkileyebilir, birbirlerini bozabilir yahut beyindeki gaba reseptörleri için birbirleriyle yarışa girebilirler. Bu nedenlerle genel olarak alkolün, psikiyatrik ilaçlarla birlikte kullanılmaması gerekir. Ayrıyeten şayet çoklu anti depresan kullanımı varsa ağır peynir tüketilmemeli. Bu kimi özellikli ilaçlar için geçerlidir ve doktorunuz size bu ilaçlara nazaran bir ihtarda bulunacaktır. Tekrar birebir biçimde lityum kullanımında tuzlu besinlerden uzak durulmalı, bol sıvı tüketilmeli.” açıklamasını yaptı.

Psikiyatrik ilaçlarda yan tesirler erken, yarar ise vakitle ortaya çıkıyor!

İlaçların güzelleştirici tesirleri olduğu kadar bir kadro yan tesirlere de sahip olduklarını hatırlatan Dr. Emine Yağmur Zorbozan, “Bu çerçevede yalnızca psikiyatrik ilaçlar değil, bütün ilaçların insan hayatına bir kadro olumsuz tesirleri olabilir.” Dedi.

Psikiyatrik ilaçların yan tesirlerinin, ilacın birinci kullanılmaya başlanıldığı vakitlerde ortaya çıktığını vurgulayan Dr. Zorbozan, “Ağız kuruluğu, kabızlık, mide bulantıları üzere yan tesirler vardır. Kişi evvel yan tesirleri görmeye başlar, hastalığına faydalı etkiyi erken kademede göremez. Bunun sebebi psikiyatrik ilaçların çok geç tesir etmesidir. Akut tesir etme oranları düşüktür. Bu ilaçlar tesir edebilmek için kan beyin bariyerini geçerler. Kan beyin bariyerini geçmek için de moleküller bir mühlet bedende depolanır; ilacın tesir edebilmesi için vakit gereklidir. Yan tesirlerin erken görülmesi, bir ön yargı oluşturabilir. Bu hususta sabırlı olmak çok kıymetlidir, akut yan tesirler ekseriyetle birinci bir haftada ortadan kalkar.” tabirlerini kullandı.

Psikiyatrik ilaçlar şahsa özel seçilir; tesirleri ve yan tesirleri tabip denetiminde değerlendirilmeli!  

Psikiyatrik ilaçların uyku durumu üzerinde de olumlu ve olumsuz tesirlere sahip olabildiğine dikkat çeken Dr. Emine Yağmur Zorbozan, “Anti depresan ilaçlar ekseriyetle rem uykusunun mühletini kısaltır, yani kaliteli uykunun mühletini kısaltılmış olur. Münasebetiyle bu ilaçlar uykusuzluk sorunu yapabilir.” dedi.

Bazı ilaçların da uykuyu arttırdığını kaydeden Dr. Zorbozan, kelamlarını şöyle tamamladı:

“Dürtüselliği fazla olan hastalarda kullanılan ilaçların ağır uyku yapma üzere sedatif yan tesirleri mevcuttur. Bu tıp ilaçlar doktor tarafından hastanın gereksinimine, hayat üslubuna ve şikâyetine nazaran seçilir ve hasta, yan tesirler hakkında doktor tarafından bilgilendirilir.

Psikiyatri ilaçlarının kilo aldırdığı, kişinin hislerini büsbütün ortadan kaldırdığı ve bağımlılık yaptığı üzere kent efsaneleri de vardır. Bilhassa sanal ortamda, eser yorumları kısmında ilaçlar hakkında çok fazla yanlış bilgi dolaşır. Şayet bir yan tesire maruz kalırsanız yahut başınızda bir soru işareti oluşursa, ilacı reçete eden doktor ile bağlantıya geçmelisiniz.”

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı