Dijital bağlantı araçlarının hayatın merkezine yerleştiği günümüzde, yalnızlık ferdî bir his olmanın ötesine geçerek global bir toplumsal sıkıntıya dönüşüyor. Üsküdar Üniversitesi Toplumsal Bilimler Enstitüsü Yeni Medya ve Bağlantı Doktora Programı kapsamında yürütülen bir doktora çalışması, dijital çağda yalnızlığın jenerasyonlar ortası farklılıklar gösteren çok katmanlı bir olgu haline geldiğini ortaya koydu.

Dr. Yağmur Tanrıverdi tarafından hazırlanan ve danışmanlığını Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Gül Esra Atalay’ın yürüttüğü doktora tezinde, toplumsal medya kullanımının insan münasebetlerinin niteliğini dönüştürdüğü ve bu dönüşümün giderek daha yalnız bireylerden oluşan bir toplumsal yapıyı beslediği belirlendi.

Araştırma, nitel teknikle yürütüldü; X, Y ve Z nesillerinden faal toplumsal medya kullanıcılarıyla yapılan derinlemesine görüşmeler üzerinden dijital çağda toplumsal ilgilerin dönüşümü ve yalnızlık tecrübesi incelendi. Görüşmelerden elde edilen bilgiler MAXQDA programı kullanılarak tematik tahlille değerlendirildi; nesiller ortası duygusal tabir farklılıklarını karşılaştırmak hedefiyle LIWC-22 yazılımından yararlanıldı.

Nitelikli bağların yerini yüzeysel bağlar aldı

Araştırma bulguları, toplumsal medya platformlarının irtibatı hızlandırmasına karşın ilgilerin derinliğini zayıflattığını gösteriyor. Bilhassa X nesli iştirakçiler, geçmişte emek ve süreklilik gerektiren “nitelikli ilişkilerin” yerini yüzeysel ve süreksiz bağların aldığını vurguluyor. İştirakçiler, toplumsal medyadaki kalabalık arkadaş listelerinin gerçek hayattaki duygusal yakınlığı karşılamadığını ve bunun dijital yalnızlığı derinleştirdiğini tabir ediyor.

Sosyal medyada “görmek”, sahiden görüşmek mi?

Çalışma, sanal ortamda daima haberdar olma halinin yüz yüze görüşme muhtaçlığını azalttığını ortaya koyuyor. X ve Y nesillerine nazaran toplumsal medya, insan alakalarını canlı tutan “merak duygusunu” zayıflatarak fizikî buluşmaları erteliyor. İştirakçiler, birbirlerinin hayatlarını toplumsal medya üzerinden takip etmenin “zaten görüşülüyormuş” hissi yarattığını, bunun da güçlü bir yalnızlık hissine yol açtığını belirtiyor. Bu durum, dijital çağın “birlikte yalnızlık” olgusunu güçlendiriyor.

Kıyas kültürü yalnızlığı derinleştiriyor

Araştırmada öne çıkan bir öteki bulgu ise toplumsal medyada yaygın olan kıyas kültürü. Bilhassa Y ve Z nesilleri, oburlarının “en keyifli ve mükemmel” anlarının paylaşıldığı içeriklerden olumsuz etkileniyor. İştirakçiler, bu paylaşımların kendilerinde yetersizlik, mutsuzluk ve yalnızlık hislerini artırdığını söz ediyor. “Herkes birlikte, ben neden yalnızım?” sorusu, bireylerin toplumdan uzaklaşmasına ve fizikî izolasyona sürüklenmesine neden olabiliyor.

Dijital etkileşimler değersizlik hissi yaratabiliyor

Sosyal medya etkileşimlerinin günlük hayatın kıymetli bir kesimi haline geldiği bilhassa Z jenerasyonu iştirakçiler, bildirilere geç cevap verilmesi ya da hiç karşılık alınamaması durumunda kendilerini kıymetsiz ve yalnız hissettiklerini lisana getiriyor. Jest ve mimiklerden mahrum dijital irtibat ortamlarının yanlış anlaşılmalara açık olması, duygusal kırılganlığı daha da artırıyor.

Kuşaklar ortasında yalnızlığa bakış farklılaşıyor

Araştırma sonuçları, yalnızlığın nesiller ortasında farklı manalar taşıdığını gösteriyor. X ve Y jenerasyonları yalnızlığı keder, dışlanma ve anlaşılmama hisleriyle ilişkilendirirken; Z jenerasyonu yalnızlığı şahsî gelişim için bir fırsat olarak değerlendirebiliyor. Lakin Z nesli da toplumsal medyada beklediği ilgiyi göremediğinde yalnızlık hissinden olumsuz etkileniyor.

Yalnızlık kişisel değil, yapısal bir sorun

Çalışma, dijital çağda yalnızlığın sırf ferdî bir sorun değil, bağlantı biçimlerinin ve platform kültürünün şekillendirdiği yapısal bir toplumsal sorun olduğunu ortaya koyuyor. Bu bulgular, dijital irtibatın insan ilgilerinde nicelik değil nitelik üzerinden yine düşünülmesi gerektiğine işaret ediyor. 

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı