Sanal dünya, hayatı kolaylaştırıyor; lakin tıpkı vakitte yeni ve görünmez bağımlılık alanları da yaratıyor. Bunların başında ise sanal kumar bağımlılığı geliyor. Acıbadem Üniversitesi’nde düzenlenen “Sanal Kumar Bağımlılığı Sempozyumu”, dijital çağın en süratli yayılan fakat en az fark edilen sanal kumar bağımlılığını tüm boyutlarıyla gözler önüne seriyor. Psikoloji Kısmı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Murat Kurt’un liderliğinde gerçekleştirilen sempozyum, bu tehlikenin artık kişisel hudutları aştığını, Türkiye için de önemli bir toplumsal risk haline geldiğini ortaya koyuyor.

Dünya genelinde sanal kumar ve çevrim içi bahis pazarı bugün 300 milyar dolara yaklaşan bir ekonomik hacim yaratıyor. Her yıl milyonlarca yeni kullanıcı bu dijital sistemin içine çekiliyor; kumar bağımlılığı, Dünya Sıhhat Örgütü tarafından davranışsal bozukluk olarak tanımlanmasına karşın süratle yayılıyor. Türkiye’de ise tablo daha da çarpıcı bir hal almış durumda. Sanal kumar ve yasa dışı bahis pazarının yıllık yaklaşık 120 milyar dolarlık bir ciroya ulaştığı tabir ediliyor. Yalnızca geçen yıl yaklaşık 42 bin yasa dışı kumar ve bahis sitesi kapatılmış olmasına karşın dijital platformlar üzerinden kumara erişim her geçen gün daha da kolaylaşıyor. Uzmanlar, yasa dışı kumar ağlarında yaklaşık 100 bin kişinin etkin olarak çalıştığını, bu yapının dolandırıcılık, hırsızlık, şiddet ve intihar olaylarıyla direkt ilişkili olduğunu vurguluyor. Fizikî yerlerden dijital ekranlara taşınarak artık bir tık uzaklıkta, çarçabuk ulaşılabilir olan kumar, bilhassa gençler için yüksek risk taşıyan, kontrolü sıkıntı ve tesiri yıkıcı bir bağımlılık alanı oluşturuyor. İşte bu tablo, sanal kumarın sırf kişisel bir sorun değil, acil müdahale gerektiren ve aslında önlenebilen önemli bir toplumsal tehlike olduğunu açıkça ortaya koyuyor…

Araştırmalar; sanal kumarın yalnızca bir oyun değil, bireyin psikolojisini, ailesini ve ömrünü derinden etkileyen bir bağımlılık çeşidi olduğunu gözler önüne seriyor. “Sanal kumar Türkiye için önemli bir halk sıhhati tehdidi” diyen Prof. Dr. Murat Kurt, kumarın bireyin ruh sıhhatini olumsuz etkilediği üzere, aile yapısını, ekonomik tertibi ve toplumsal güvenliği de tehdit ettiğine, ayrıyeten borçlanmayı artırarak aile içi şiddeti tetiklediğine ve hata oranlarını beslediğine de dikkat çekiyor. Prof. Dr. Murat Kurt, “Araştırmalar, sanal kumar bağımlılığı yaşayan bireylerde depresyon, anksiyete ve intihar teşebbüsü riskinin birkaç kat arttığını gösteriyor” diyor. 

Kumar Yer Değiştiriyor; Ödül Kazanmak Hızlanıyor

Prof. Dr. Murat Kurt, sanal kumarın klasik kumardan en büyük farkının erişilebilirlik olduğunu anlatıyor. Evvelden kumar oynamak için belli yerlere gitmek gerektiğini söyleyen Prof. Dr. Murat Kurt, “Bugün sanal dünya bu uzaklığı ortadan kaldırıyor. Beşerler yere gitmiyor, yer insanların ayağına geliyor” diyerek sanal kumarın artık günün her saati, herkesin çarçabuk ulaşabildiği bir alan haline geldiğini vurguluyor. 

Dijitalleşme, kumarda ödül süreçlerini de hızlandırıyor. Beşerler kısa müddette kazanıyor ya da kaybediyor. Bu sürat, uzun vadeli düşünmeyi de zorlaştırıyor. Prof. Dr. Murat Kurt, paranın soyutlaşmasının risk algısını önemli biçimde değiştirdiğini tabir ederek, “Para artık elde tutulan somut bir obje olmaktan çıkıyor, ekranda görünen bir sayıya dönüşüyor. Bir dokunuşla transfer ediliyor, kazanılıyor ya da kaybediliyor. Bu soyutluk, kayıpların boyutuna ait algıyı zayıflatıyor, harcanan paranın fark edilmesini zorlaştırıyor ve bireyi daha fazla risk almaya itiyor” formunda konuşuyor. 

“Aslında Kazanırdım” Kanısı, Bağımlılığa İtiyor 

Sanal kumar, aslında birinci başlarda yalnızca kazanmak için oynanan bir oyun olarak görülmüyor. Lakin vakitle gerilimle baş etme, yalnızlık hissini bastırma ve can sorununu giderme aracı haline geliyor. Prof. Dr. Murat Kurt, birçok insanın sanal kumara kazanmak için değil, yalnız kalmamak için yöneldiğini söylüyor: “Dijital dünya, can kahrına müsaade vermiyor; toplumsal medya, oyunlar ve dijital içerikler daima bir ikazım sağlıyor. Bilhassa gençlerin günde ortalama 7-8- saatlerini akıllı telefon başında geçirmesi, bu bağımlılığa yer hazırlıyor. Bu ağır dijital maruziyet, bireyleri sanal kumar ve bahis reklamlarına karşı daha savunmasız hale getiriyor”…

Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İsimli Tıp Anabilim Dalı Başkanı, ASUMA-Suç ve Şiddetle Çaba, Uygulama ve Araştırma Merkezi Yöneticisi Prof. Dr. Oğuz Polat, sanal kumar bağımlılığının ruhsal döngüsüne dikkat çekiyor. Sanal kumarın, bilhassa “yakın ıska” tesirinin bağımlılığı beslediğini söyleyen Prof. Dr. Oğuz Polat, “Kıl hissesi kaçırılan her oyundan sonra bireyde ‘aslında kazanırdım’ kanısı oluşuyor. Bu his aşılamadığında ‘bir sonrakinde kesin olacak’ inancı devreye giriyor. Bu inanç, oynama müddetini uzatıyor, harcanan parayı artırıyor ve bağımlılığı giderek derinleştiriyor” diyor. 

Aileler Dağılıyor, Hayatlar Çöküyor

Uzmanlara nazaran sanal kumar bağımlılığı makul evrelerden oluşuyor. Birinci evrede kazanma duygusu hâkim oluyor ve kişi kendini denetim altında hissediyor. Akabinde kayıpların arttığına ve kişinin kaybettiklerini telafi etmeye çalıştığına dikkat çeken Prof. Dr. Oğuz Polat, “Süreç ilerledikçe ümitsizlik ve çaresizlik hisleri ağırlaşıyor. Son kademede ise tükenmişlik ve çöküş yaşanıyor. Bu noktada bireyin sırf maddi durumu değil, ruhsal sıhhati, aile alakaları ve iş hayatı da önemli biçimde ziyan görüyor” diyor… Prof. Dr. Oğuz Polat’a nazaran bağımlılık ilerledikçe ferdi iflaslar yaşanıyor, borçlar artıyor, aile içi çatışmalar derinleşiyor, boşanmalar artıyor, çocuklar ihmal ediliyor. Kumar bağımlılığı, hırsızlık, dolandırıcılık ve şiddet üzere kabahatlere da yer hazırlıyor. Birtakım olaylarda sürecin, intiharla bile sonuçlandığına dikkat çeken Prof. Dr. Oğuz Polat, “Kumar bağımlılığı aslında bir irade sorunu değil, bir ‘başa çıkma’ sorunu” diyor. 

Erken Müdahale Hayat Kurtarıyor

Uzmanlara nazaran sanal kumar bağımlılığı önlenebilir, hatta tedavi edilebilir bir sorun. Erken farkındalık ise, bu noktada kritik bir rol oynuyor. Burada bilhassa ailelere büyük sorumluluk düşüyor. Ailelerin, çocuklarının dijital dünyadaki davranışlarını yakından takip etmesi, yargılayıcı olmayan bir bağlantı lisanı kurması ve sağlıklı baş etme yollarını desteklemesi büyük kıymet taşıyor. Ruhsal dayanak, profesyonel tedavi yaklaşımları ve toplumsal farkındalık çalışmaları da bu bağımlılıkla gayrette kilit rol oynuyor. 

Prof. Dr. Murat Kurt, sanal kumar bağımlılığıyla gayretin ferdî uğraşlarla sonlu kalmaması gerektiğini; ailelerden eğitim kurumlarına, medyadan kamu otoritelerine kadar herkesin bu bahiste sorumluluk alması gerektiğini vurguluyor. Zira sanal kumar, görmezden gelindikçe büyüyor; fark edildikçe ve hakikat müdahalelerle ele alındıkça denetim altına alınabiliyor.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı