Üsküdar Üniversitesi Sıhhat Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Besin Teknolojisi Program Lideri Öğr. Gör. Dr. Selen Akbulut, çayda toz kavramından katkı hususlarına, tüketicilerin nelere dikkat etmesi gerektiğini kıymetlendirdi.

Çayda toz, her vakit yabancı husus manasına gelmiyor

Çayda tozun aslında çay yapraklarının prosesi sonucu (kurutma, kıyma, eleme ve taşıma) oluşan çok küçük yaprak parçacıklarını tabir ettiğini lisana getiren Dr. Selen Akbulut, “Bu toz çayın doğal kırıntısı olabilir. Lakin çay içerisinde yüksek oranda toz yapısının görülmesi   düşük kalite yahut çok mekanik süreç göstergesi kabul edilebilir.” dedi.

Çaya hiçbir katkı hususu eklenemez

Çayda katkı hususu kullanımı konusunda mevzuatın son derece net olduğunu söz eden Dr. Akbulut, “Türk Gıda Kodeksi Çay Bildirimine nazaran; siyah çay, yeşil çay, aromalı siyah ve yeşil çay ile kafeinsiz siyah ve yeşil çay dahil olmak üzere tüm bu eserlere hiçbir katkı hususu katiyetle katılamaz beyanı bulunmaktadır. Eser geliştirme hedefiyle aroma ve aroma verici kullanılacaksa; bu durumda Aroma Vericiler ve Aroma Verme Özelliği Taşıyan Besin Bileşenleri Yönetmeliğinde yer alan kararlara, bulaşanların ölçüleri Bulaşanlar Yönetmeliğinde yer alan kararlara, pestisit kalıntı ölçüleri, Pestisitlerin Azamî Kalıntı Limitleri Yönetmeliği’ne uygun şartlarda kullanılmalıdır.” diye konuştu.

Çayın içeriği sadece Camellia sinensis bitkisinin yapraklarından oluşmalı

Tarım ve Orman Bakanlığı’nın tertipli olarak beyan ettiği Taklit ve Tağşiş Yapılan Besinler listesi incelendiğinde, çayda en fazla karşımıza çıkan durumun ‘Gıda Boyası Tespiti’ olarak görüldüğüne işaret eden Akbulut, “Sudan boyaları Sudan I–IV, Metanil sarısı üzere renklendiriciler maalesef çay eserinde taklit ve tağşiş gayesiyle kullanılmaktadır. Çayın içeriği sadece Camellia sinensis bitkisinin yapraklarından oluşmalıdır.” sözünde bulundu.

Hile emeliyle çaya ek edilen boyar hususların sıhhat açısından da riskler taşıdığına dikkat çeken Öğr. Gör. Dr. Selen Akbulut, “Çayda kullanıldığı argüman edilen yasak boyalar kanserojen tesir, karaciğer ve böbrek hasarı, alerjik tepkiler, uzun vadede toksik birikim riski taşıyabilir.” dedi.

Evde yapılan testlere güvenilmemeli

Sosyal medyada sıkça paylaşılan “evde çay testi” tezlerine da açıklık getiren Dr. Selen Akbulut, “Maalesef mesken ortamında uygulanabilecek kolay testlerle çayda hile yahut tağşişin sağlam biçimde tespit edilmesi mümkün değildir. Çayda rastgele bir hile bulunup bulunmadığı lakin akredite laboratuvarlarda gerçekleştirilen bilimsel tahliller sonucunda belirlenebilmektedir. Bununla birlikte, tüketicinin satın aldığı çayda hile olduğuna dair bir kuşkusu bulunması halinde Alo 174 Besin Güvenliği Sınırı aracılığıyla şikâyette bulunması mümkündür. Ayrıyeten tüketiciler, kuşkulu eserlere ilişkin numuneleri T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın ilgili ünitelerine ileterek resmi inceleme talebinde bulunabilirler.” halinde konuştu.

Dökme ve izlenebilirliği olmayan çaylardan uzak durun

Türkiye’de çay tüketiminin epeyce yüksek olduğuna dikkat çeken Dr. Akbulut, “Tarım ve Orman Bakanlığı’nın 2025 yılında yayınlanan son raporuna nazaran, çay, su hariç dünyadaki başka tüm içeceklerden daha fazla tüketilmektedir. Çay içmek dünya nüfusunun yarısı için günlük bir ritüeldir. Türkiye kişi başına yaş çay tüketimi 2023/24’te 13,7 kg’dır. Kuru çay ölçüsü da 3,5-4 kg tekabül etmektedir. Ülkemizde bu kadar fazla tüketimi olan bu eseri tüketiciler satın alırken kesinlikle bilinen ve denetlenen markalardan almaya itina göstermelilerdir. Tüm besin eserlerini alırken olduğu üzere çay satın alırken de ‘etiket okur-yazarlığı’ hayli kıymetlidir. Tüketiciler tarafından Etiket bilgileri (üretici, parti no, menşe) katiyen denetim edilmelidir. Alınan çayda tadı, rengi, kokusu üzere duyusal özelliklerinde rastgele bir kuşkulu durum tespit edildiğinde derhal T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın ilgili ünitelerine bilgi verilmelidir. Ayrıyeten dökme çay biçiminde satılan, rastgele bir ambalaj içerisinde olmayan, üretici takibinin yapılamayacağı hiçbir çay satın alınmamalıdır. Bu tıp eserlerde izlenebilirlik mümkün olmadığından, hile ve tağşiş riskinin daha yüksek olduğu unutulmamalıdır.” halinde kelamlarını tamamladı.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı