Yirmi birinci yüzyılın birinci çeyreği, yalnızca teknolojinin değil, sınıfların yine tanımlandığı bir periyot oldu. Bir yanda uzaktan çalışan, küresel fırsatlarla hareket eden, dijital iktisadın “yeni beyaz yakalıları”; öteki yanda hayatını fabrika vardiyasına, taşeron sistemine ya da depo koridoruna sığdıran “alın teri sınıfı”. Marketing Türkiye için Research Istanbul’un gerçekleştirdiği “Mavi Yaka Türkiye” araştırması, bu yeni sınıf farkının en keskin aynalarından birini sunuyor.

Sabit saatler, değişken hayatlar

Araştırma sonuçları gösteriyor ki; Türkiye’deki mavi yakalıların yüzde 64’ü sabit saatlerde, yüzde 25’i vardiyalı, yüzde 12’si proje bazlı yahut dönemsel çalışıyor. Yani iş ritimleri nizamlı, lakin hayatları değil.

Katılımcıların üçte biri son bir yılda iş değiştirmeyi düşündüğünü, beşte biri ise faal olarak iş aradığını söylüyor.

Hayatta kalma ekonomisi 

Katılımcıların yaklaşık yarısı servis, yemek kartı yahut fazla mesai fiyatı üzere temel yan haklara sahip. Lakin özel sıhhat sigortası oranı yüzde 36’da kalıyor, prim yahut bonus alanlar yüzde 28, yıl sonu ikramiyesi alanlar ise sırf yüzde 19.

“Elde ettiğiniz gelir aylık masraflarınızın ne kadarını karşılıyor?” sorusu karşısında iştirakçilerin yüzde 21’i “Gelirim giderlerimin yalnızca bir kısmını karşılıyor” karşılığını verirken yüzde 39’luk bir kesim gelirim masraflarımı ucu ucuna karşılıyor diyor. İstediğim meblağda birikim yapabiliyorum diyenlerin oranı ise yüzde 16.

Katılımcıların yüzde 29’u ek gelir için farklı işlerde çalıştıklarını lisana getirirken, en çarpıcı bilgi de karşımıza çıkıyor: Her 10 bireyden 6’sı, 20 bin TL’lik beklenmedik bir harcamayı borçlanmadan karşılayamayacağını söz ediyor.

Sendikal sessizlik, dijital dayanışma

Araştırmaya nazaran iştirakçilerin yüzde 86’sı hayatları boyunca hiç sendika üyesi olmamış. Şu anda bir sendikaya üye olanların oranı ise yüzde 11.

Bu durum sessiz bir pasifliğe işaret etse de dünyada farklı işler oluyor. Çalışanlar artık dayanışmayı “dijital topluluklar” üzerinden kuruyor. Facebook kümeleri, Telegram kanalları, forumlar…

Güvencesizlik iktisadında tüketici psikolojisi

Katılımcıların yüzde 28’i işini kaybetme telaşı taşıyor. Bu oran, global endekslerdeki “anxiety economy” eğilimine teğe bir denk düşüyor. Bu telaş, tüketim davranışını da kıymetli bir formda etkiliyor:

• “Deneyim ekonomisi” yerini “temel muhtaçlık ekonomisi”ne bırakıyor.
• Lüks değil, dayanıklılık değerli hale geliyor.
• Markalarla duygusal bağ yerini “güvenilir pratiklik” arayışına bırakıyor.

Yeni toplumsal gerçeklik: Mesken, ekran ve Trendyol 

Boş vaktini nasıl geçirdiği sorulan mavi yakalıların yüzde 46’sı “ev ve aile sorumluluklarıyla”, yüzde 18’i “hobilerimle”, yüzde 16’sı “arkadaşlarımla dışarıda” cevabını veriyor.

Ama bu mesken, birebir vakitte dijital dünyanın kapısı. Toplumsal medyada Instagram (yüzde 69) ve YouTube (yüzde 61) öne çıkıyor Online alışverişte ise tablo net: Yüzde 40 hiç yapmıyor, yüzde 27 nadiren, yüzde 21 orta sıra, yüzde 13 sık sık.

Alışveriş yapanların yüzde 78’i Trendyol’u tercih ediyor. Bu, Türkiye’nin dijital uçurumunun birebir vakitte bir “dijital merkezileşme” kıssası olduğunu gösteriyor.

Marka sadakatinin şifresi: Kalite, fiyat, güven 

Araştırma, mavi yaka tüketicinin markalarla kurduğu duygusal denklemi net biçimde ortaya koyuyor. Yani sadakatin üç temel taşı var: Kalite, fiyat, itimat. Buna bir dördüncü boyut ekleniyor: Yerlilik. Yerli marka tercihi, ekonomik münasebetten çok, duygusal aidiyetle bağlantılı. Global markalar “aspirasyon” sunarken, yerli markalar “yakınlık” hissi veriyor.

“Çocuğum benim işimi yapmasın”

Katılımcıların yüzde 71’i çocuklarının kendi işlerini yapmasını istemiyor. Bu, bir jenerasyonun bitmekte olduğunun göstergesi. Fizikî emeğin hürmet görmediği, emeğin karşılığının azaldığı bir periyotta, mavi yaka Türkiye geleceğe “kendini değil, çocuğunu kurtarma” perspektifinden bakıyor.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı