Günümüzde uzun müddet masa başında çalışmak, hareketsiz bir ömür sürmek ve çağımızın değerli sorunu olan obezite, bel fıtığının görülme sıklığını giderek artırıyor. Yapılan çalışmalar, şiddetli bel ve bacak ağrısının en sık rastlanan sebeplerinden biri olan bel fıtığına bağlı hudut kökü sıkışmasının hayat uzunluğu gelişme riskinin dünya genelinde yüzde  3–5 civarında olduğunu ortaya koyuyor. Türkiye’de ise her 4 şahıstan 1’inin son bir yıl içerisinde bel  ağrısı yaşadığı belirtilirken, bel fıtığının bu ağrıların değerli bir kısmını oluşturduğu vurgulanıyor. Acıbadem International Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Uzmanı Dr. Özkan Yükselmiş,  çoklukla 30–50 yaş ortasında görülen bel fıtığının çağdaş hayat şartlarının tesiriyle son yıllarda 20’li yaşların başında, hatta üniversite çağındaki gençlerde bile giderek artış gösterdiğini  belirterek, “Telefon, tablet yahut bilgisayar karşısında  kambur konumda uzun mühlet oturmak, hareketsiz bir hayat sürmek, idman sırasında yanlış teknikle yük kaldırmak ve fazla kilolu olmak, bilhassa gençlerde bel fıtığının artışında en sık görülen nedenleri oluşturuyor” diyor. 

2 hafta süren şiddetli bel ve bacak ağrısına dikkat! 

Omurgamızdaki bel omurları ortasında yer alan ve “disk” olarak isimlendirilen yastıkçıkların vakitle yıpranıp dışarı gerçek bombeleşerek hudut köklerine baskı yapmaları “bel fıtığı” olarak tanımlanıyor. Bel bölgesinde ani başlayan yahut giderek artan bel ağrısı,  belden başlayıp bacağın gerisinden topuğa kadar inen “elektrik çarpması” yahut “çekilme tarzında” ağrı, hissizlik ile iğnelenme (bacakta, ayakta yahut parmaklarda) ve belde kas spazmı, en sık görülen şikayetler ortasında yer alıyor. Ancak hastaların değerli bir kısmı bu belirtileri “geçer” niyetiyle göz gerisi ederek doktora gitmeyi geciktiriyor. Hastalığın ilerlemesine bağlı olarak ağrının kronikleşmesi ve şiddetinin artması günlük hayat aktivitelerini önemli ölçüde kısıtlarken, acil ameliyat ihtiyacı de ortaya çıkabiliyor. Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Uzmanı Dr.  Özkan Yükselmiş, tedaviden aktif sonuç alınabilmesi ve kalıcı hasarın önlenebilmesi için bel fıtığının erken devir belirtilerini ihmal etmemek gerektiğini anlatarak, “İlaç ve istirahate karşın yaklaşık 2 haftadır geçmeyen şiddetli bel ve bacak ağrısında vakit kaybetmeden bir tabibe başvurmak son derece önemlidir” ihtarında bulunuyor.

Bel fıtığının 7 değerli nedeni! 

Bel fıtığı çoklukla birden fazla faktörün birleşmesiyle ortaya çıkıyor.  Dr. Özkan Yükselmiş, bel fıtığına neden olan etkenleri şöyle sıralıyor: 

Genetik yatkınlık:  Ailede bel fıtığı hikayesi varsa, disk yapısı daha kolay yıpranabiliyor. 

Yaşa bağlı yıpranma: Diskler yaşla birlikte su kaybederek esnekliğini yitiriyor. Bu doğal süreç fıtıkla sonuçlanabiliyor. 

Hareketsiz bir ömür:   Düzenli idman yapmamak ve hareketsiz bir ömür sürmek riski artıran  önemli faktörlerden. Zira, bilhassa bel ve karın kasları güçlü değilse, omurganın yükünü diskler ve eklemler taşımak zorunda kalıyor. 

Yanlış duruş ve uzun müddet oturma:  Bilhassa gençlerde; kambur konumda, öne eğilerek saatlerce telefon yahut tablet ekranına bakmak, omurgaya binen yükü artırıyor. Ayrıyeten, bilgisayar karşısında çalışırken yahut araç kullanırken uzun müddet kusurlu konumda oturmak ve eğilerek çalışmak da tıpkı nedenle bel fıtığına yol açabiliyor.  

Ağır kaldırma ve ani hareketler: Eğilerek ve gövdeyi çevirerek ağır bir yük kaldırmak diskin birdenbire yırtılmasına ve fıtığın ortaya çıkmasına neden olabiliyor. 

Fazla kilo: Vücut tartısı arttıkça, bel omurlarına binen yük de artıyor. 

Sigara: Disklerin beslenmesini bozarak daha çabuk yıpranmalarına sebep olabiliyor. 

Ameliyatsız metotlarla tedavi edilebiliyor! 

Toplumdaki yaygın inanışın tersine, bel fıtığı tanısı alan hastaların büyük bir kısmı ameliyatsız tekniklerle tedavi edilebiliyor. Aktüel kılavuzlar, idrar kaçırma, çok ileri güç kaybı ve felç üzere acil durumlar yoksa, öncelikle konservatif (ameliyatsız) tedavilerin denenmesini öneriyor. Dr. Özkan Yükselmiş, “Güncel bilgiler, erken teşhis sayesinde, ameliyata gerek kalmadan, uzman doktor denetiminde başlanan fizik tedavi, antrenman ve ömür biçimi düzenlemeleriyle  ağrı ile işlev kaybının besbelli ölçüde düzeldiğini, hastaların büyük bir kısmının günlük ömürlerine geri dönebildiğini gösteriyor. Birtakım hastalarda şikâyetler neredeyse büsbütün kaybolurken, kimi hastalarda hafif ve aralıklı ağrılar ise kalıcı olabiliyor; bu noktada tertipli idman ile hayat üslubu değişiklikleri devreye giriyor” diyor. 

Bel fıtığında birinci basamak fizik tedavi!

Fizik tedavi ve rehabilitasyon, bel fıtığında ameliyatsız tedavinin temel taşını oluşturuyor. Yüzeyel ısı uygulamaları, derin ısı casusları, elektrik akımları, manuel terapi ve traksiyon, esneme ile güçlendirme idmanları, duruş ve ergonomi eğitimi, fizik tedavinin en önemli usullerini oluşturuyor.  Dr. Özkan Yükselmiş, bu yolların ekseriyetle  tek tek değil, kombine halde uygulandığını; hastanın kliniğine ve MR bulgularına nazaran kişiselleştirildiğini vurguluyor. Dr. Özkan Yükselmiş, ilaç ve fizik formüllerine karşın ağrısı çok şiddetli olan yahut ameliyat öncesinde “ara basamak” tedavisine muhtaçlık duyulan hastalarda ise epidural yahut transforaminal üzere girişimsel yolların de gündeme geldiğini anlatıyor. 

Tedavi sonrasında muhafaza planı çok önemli! 

Ameliyatsız tedavinin muvaffakiyetinde  hastanın etkin iştirakinin en az tedavinin kendisi kadar değer taşıdığını söz eden Dr. Özkan Yükselmiş, bu süreçte dikkat edilmesi gereken en önemli noktaları, “Doktorun verdiği idman programını şikâyetler azalınca bırakmamak, ani ve ağır yük kaldırmaktan kaçınmak,  uzun mühlet birebir konumda kalmamak,  doğru oturma ve yatış konumuna itina göstermek, kilo denetimi sağlamak, sigarayı bırakmak, gerilim idaresine dikkat etmek” biçiminde sıralıyor.   Ayrıyeten, bel fıtığında uzun vadeli müdafaa planının da kilit bir rol üstlendiğini belirten Dr. Özkan Yükselmiş,  “Çünkü, bel fıtığı birebir yahut farklı düzeyde tekrar edebiliyor. Bu risk, nizamlı antrenman, kilo denetimi ve gerçek duruş alışkanlıkları üzere gözetici yaklaşımlarla önemli oranda azaltılabiliyor” diye konuşuyor. 

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı