Günümüzde uzun müddet masa başında çalışmak, hareketsiz bir hayat sürmek ve çağımızın kıymetli sorunu olan obezite, bel fıtığının görülme sıklığını giderek artırıyor. Yapılan çalışmalar, şiddetli bel ve bacak ağrısının en sık rastlanan sebeplerinden biri olan bel fıtığına bağlı hudut kökü sıkışmasının hayat uzunluğu gelişme riskinin dünya genelinde yüzde  3–5 civarında olduğunu ortaya koyuyor. Türkiye’de ise her 4 bireyden 1’inin son bir yıl içerisinde bel  ağrısı yaşadığı belirtilirken, bel fıtığının bu ağrıların değerli bir kısmını oluşturduğu vurgulanıyor. Acıbadem International Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Uzmanı Dr. Özkan Yükselmiş,  çoklukla 30–50 yaş ortasında görülen bel fıtığının çağdaş hayat şartlarının tesiriyle son yıllarda 20’li yaşların başında, hatta üniversite çağındaki gençlerde bile giderek artış gösterdiğini  belirterek, “Telefon, tablet yahut bilgisayar karşısında  kambur konumda uzun müddet oturmak, hareketsiz bir ömür sürmek, antrenman sırasında yanlış teknikle tartı kaldırmak ve fazla kilolu olmak, bilhassa gençlerde bel fıtığının artışında en sık görülen nedenleri oluşturuyor” diyor. 

2 hafta süren şiddetli bel ve bacak ağrısına dikkat! 

Omurgamızdaki bel omurları ortasında yer alan ve “disk” olarak isimlendirilen yastıkçıkların vakitle yıpranıp dışarı gerçek bombeleşerek hudut köklerine baskı yapmaları “bel fıtığı” olarak tanımlanıyor. Bel bölgesinde ani başlayan yahut giderek artan bel ağrısı,  belden başlayıp bacağın gerisinden topuğa kadar inen “elektrik çarpması” yahut “çekilme tarzında” ağrı, hissizlik ile iğnelenme (bacakta, ayakta yahut parmaklarda) ve belde kas spazmı, en sık görülen şikayetler ortasında yer alıyor. Ancak hastaların değerli bir kısmı bu belirtileri “geçer” kanısıyla göz arkası ederek doktora gitmeyi geciktiriyor. Hastalığın ilerlemesine bağlı olarak ağrının kronikleşmesi ve şiddetinin artması günlük hayat aktivitelerini önemli ölçüde kısıtlarken, acil ameliyat ihtiyacı de ortaya çıkabiliyor. Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Uzmanı Dr.  Özkan Yükselmiş, tedaviden faal sonuç alınabilmesi ve kalıcı hasarın önlenebilmesi için bel fıtığının erken devir belirtilerini ihmal etmemek gerektiğini anlatarak, “İlaç ve istirahate karşın yaklaşık 2 haftadır geçmeyen şiddetli bel ve bacak ağrısında vakit kaybetmeden bir tabibe başvurmak son derece önemlidir” ihtarında bulunuyor.

Bel fıtığının 7 kıymetli nedeni! 

Bel fıtığı ekseriyetle birden fazla faktörün birleşmesiyle ortaya çıkıyor.  Dr. Özkan Yükselmiş, bel fıtığına neden olan etkenleri şöyle sıralıyor: 

Genetik yatkınlık:  Ailede bel fıtığı hikayesi varsa, disk yapısı daha kolay yıpranabiliyor. 

Yaşa bağlı yıpranma: Diskler yaşla birlikte su kaybederek esnekliğini yitiriyor. Bu doğal süreç fıtıkla sonuçlanabiliyor. 

Hareketsiz bir ömür:   Düzenli antrenman yapmamak ve hareketsiz bir hayat sürmek riski artıran  önemli faktörlerden. Zira, bilhassa bel ve karın kasları güçlü değilse, omurganın yükünü diskler ve eklemler taşımak zorunda kalıyor. 

Yanlış duruş ve uzun mühlet oturma:  Bilhassa gençlerde; kambur konumda, öne eğilerek saatlerce telefon yahut tablet ekranına bakmak, omurgaya binen yükü artırıyor. Ayrıyeten, bilgisayar karşısında çalışırken yahut araç kullanırken uzun müddet yanılgılı durumda oturmak ve eğilerek çalışmak da birebir nedenle bel fıtığına yol açabiliyor.  

Ağır kaldırma ve ani hareketler: Eğilerek ve gövdeyi çevirerek ağır bir yük kaldırmak diskin birdenbire yırtılmasına ve fıtığın ortaya çıkmasına neden olabiliyor. 

Fazla kilo: Vücut tartısı arttıkça, bel omurlarına binen yük de artıyor. 

Sigara: Disklerin beslenmesini bozarak daha çabuk yıpranmalarına sebep olabiliyor. 

Ameliyatsız usullerle tedavi edilebiliyor! 

Toplumdaki yaygın inanışın tersine, bel fıtığı tanısı alan hastaların büyük bir kısmı ameliyatsız tekniklerle tedavi edilebiliyor. Aktüel kılavuzlar, idrar kaçırma, çok ileri güç kaybı ve felç üzere acil durumlar yoksa, öncelikle konservatif (ameliyatsız) tedavilerin denenmesini öneriyor. Dr. Özkan Yükselmiş, “Güncel datalar, erken teşhis sayesinde, ameliyata gerek kalmadan, uzman doktor denetiminde başlanan fizik tedavi, idman ve ömür şekli düzenlemeleriyle  ağrı ile işlev kaybının besbelli ölçüde düzeldiğini, hastaların büyük bir kısmının günlük ömürlerine geri dönebildiğini gösteriyor. Kimi hastalarda şikâyetler neredeyse büsbütün kaybolurken, birtakım hastalarda hafif ve aralıklı ağrılar ise kalıcı olabiliyor; bu noktada nizamlı idman ile ömür şekli değişiklikleri devreye giriyor” diyor. 

Bel fıtığında birinci basamak fizik tedavi!

Fizik tedavi ve rehabilitasyon, bel fıtığında ameliyatsız tedavinin temel taşını oluşturuyor. Yüzeyel ısı uygulamaları, derin ısı casusları, elektrik akımları, manuel terapi ve traksiyon, esneme ile güçlendirme antrenmanları, duruş ve ergonomi eğitimi, fizik tedavinin esas prosedürlerini oluşturuyor.  Dr. Özkan Yükselmiş, bu tekniklerin çoklukla  tek tek değil, kombine formda uygulandığını; hastanın kliniğine ve MR bulgularına nazaran kişiselleştirildiğini vurguluyor. Dr. Özkan Yükselmiş, ilaç ve fizik metotlarına karşın ağrısı çok şiddetli olan yahut ameliyat öncesinde “ara basamak” tedavisine gereksinim duyulan hastalarda ise epidural yahut transforaminal üzere girişimsel metotların de gündeme geldiğini anlatıyor. 

Tedavi sonrasında muhafaza planı çok önemli! 

Ameliyatsız tedavinin muvaffakiyetinde  hastanın etkin iştirakinin en az tedavinin kendisi kadar kıymet taşıdığını söz eden Dr. Özkan Yükselmiş, bu süreçte dikkat edilmesi gereken esas noktaları, “Doktorun verdiği antrenman programını şikâyetler azalınca bırakmamak, ani ve ağır yük kaldırmaktan kaçınmak,  uzun mühlet tıpkı konumda kalmamak,  doğru oturma ve yatış durumuna ihtimam göstermek, kilo denetimi sağlamak, sigarayı bırakmak, gerilim idaresine dikkat etmek” formunda sıralıyor.   Ayrıyeten, bel fıtığında uzun vadeli muhafaza planının da kilit bir rol üstlendiğini belirten Dr. Özkan Yükselmiş,  “Çünkü, bel fıtığı birebir yahut farklı düzeyde tekrar edebiliyor. Bu risk, sistemli idman, kilo denetimi ve gerçek duruş alışkanlıkları üzere kollayıcı yaklaşımlarla önemli oranda azaltılabiliyor” diye konuşuyor. 

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı