Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Klinik Psikolog Sedef Koç Bal, 24 Ocak Dünya Karşılıksız Uygunluk Günü kapsamında karşılıksız yeterlilik yapma davranışının ruhsal temellerini, ferdi ve toplumsal ruh sıhhati üzerindeki tesirlerini ve sağlıklı hudutların nasıl çizilmesi gerektiğini ele aldı.

Karşılıksız düzgünlük, empati, vicdan ve öğrenilmiş kıymetlerin birleşiminden doğar!

İyilik yapmanın, insan olmanın en temel davranışlarından biri olduğunu lisana getiren Klinik Psikolog Sedef Koç Bal, “Üstelik bazen hiçbir karşılık beklemeden, hatta kimse görmeden yapılan yeterlilikler, hem kişisel hem de toplumsal ruh sıhhati açısından güçlü bir mana taşır.” dedi.

Karşılıksız güzellik yapma davranışının kökeninde birden fazla ruhsal dinamik yer aldığını kaydeden Bal, “Empati, oburunun hissini anlayabilme ve onun yaşantısına duygusal olarak temas edebilme hüneridir. Güzelliğin en güçlü tetikleyicilerinden biridir. Vicdan, bireyin içsel ahlaki pusulası olarak gerçek olanı yapma istikametinde rehberlik eder. Bunun yanında aileden, kültürden ve toplumdan öğrenilen toplumsal bedeller de uygunluk davranışını şekillendirir. Yani karşılıksız uygunluk, sadece ‘iyi biri olma’ isteğinden değil; empati, vicdan ve öğrenilmiş bedellerin birleşiminden doğar.” halinde konuştu.

İyiliğin içten gelmesi doğal bir ‘iyi hissetme’ kaynağı! 

Bilimsel çalışmaların, uygunluk yapmanın sadece alıcıyı değil, yapan kişiyi de dönüştürdüğünü gösterdiğini aktaran Klinik Psikolog Sedef Koç Bal, “Karşılıksız bir yeterlilik sırasında beyinde dopamin, serotonin ve oksitosin üzere memnunluk ve bağlanma hormonları salgılanır.” dedi.

Bu durumun gerilim hormonlarını azalttığına, kişinin kendini daha sakin, manalı ve bağlı hissetmesine katkı sağladığına vurgu yapan Bal, “Bu nedenle yeterlilik yapmak, ruhsal açıdan doğal bir ‘iyi hissetme’ kaynağıdır; fakat bu tesir, düzgünlüğün içten gelmesiyle güçlenir.” sözlerini kullandı.

Sağlıklı düzgünlük, ‘kendimden vazgeçerek’ değil, ‘kendimi de gözeterek’ yapılan iyiliktir! 

Karşılıksız düzgünlüğün, bireyin kendilik bedeli üzerinde de değerli bir tesire sahip olduğuna işaret eden Klinik Psikolog Sedef Koç Bal, “Kişi, başkasına yarar sağlayabildiğini gördüğünde ‘değerliyim’, ‘etki yaratabiliyorum’ hissini tecrübeler. Bu, dış onaydan bağımsız bir özsaygı gelişimine katkı sağlar.” dedi.

Ancak burada kritik bir nokta olduğuna dikkat çeken Bal, şunları söyledi:

“İyilik yaparken kişinin kendi sonlarını muhafazası gerekir. Daima veren, kendi muhtaçlıklarını ihmal eden bireylerde vakitle tükenmişlik, öfke ve değersizlik hissi ortaya çıkabilir. Sağlıklı yeterlilik, ‘kendimden vazgeçerek’ değil, ‘kendimi de gözeterek’ yapılan uygunluktur.”

İyiliğin gerçek gücü alkışta değil, niyette saklı! 

Bu noktada onay muhtaçlığıyla yapılan uygunluk ile içsel motivasyonla yapılan güzellik ortasındaki farkın belirginleştiğini tabir eden Klinik Psikolog Sedef Koç Bal, “Onay ihtiyacıyla yapılan düzgünlükte kişi, sevilmek, kabul görmek ya da takdir edilmek ister; karşılık alamadığında hayal kırıklığı yaşayabilir. İçsel motivasyonla yapılan uygunlukta ise davranışın kaynağı kişinin kendi bedelleri ve mana arayışıdır. Bu cins uygunluk, daha sürdürülebilir ve ruhsal açıdan besleyicidir. Onay muhtaçlığına dayanan davranışlar ise psikoterapide üzerinde durulan sorunlardandır.” dedi.

Onay muhtaçlığı yahut rastgele bir ikincil çıkar için yapılan yeterlilik davranışında bireyin bu emele ulaşmak için davranışının görünür olmasını isteyebileceğini aktaran Bal, kelamlarını şöyle tamamladı:

“Bireyin toplumsal etrafının yanı sıra, güzelliğin toplumsal medyada daha görünür hale gelmesi de günümüzde tartışılan bir husustur. Yeterliliğin paylaşılması, diğerlerine ilham verebilir; lakin güzellik sadece görünür olmak için yapıldığında, manası değişebilir. Uygunluğun gerçek gücü, alkışta değil, niyette gizlidir.

24 Ocak Karşılıksız Uygunluk Günü, bize şunu hatırlatır: Uygunluk, sırf dünyayı değil, yapan kişinin iç dünyasını da düzgünleştirir. Fakat en sağlıklı haliyle, hudutları olan, içten ve karşılık beklentisinden özgür olduğunda mana kazanır.”

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı