Üsküdar Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Deniz Ülke Kaynak, ABD’nin sivil-askerî maksatları vurup Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro ve eşi Cilia Flores’i ülke dışına çıkardığını açıkladığı ve ABD Başkanı Trump’ın “narko-terörizm” suçlamasıyla yargılama kararını doğruladığı operasyonu kıymetlendirdi.

Nicholas Maduro son kurban mı?

“Venezuela başlangıç mı, son mu?” sorusunu sorarak tahliline başlayan Prof. Dr. Kaynak, “Tarihin yeni bir ‘ABD eliyle özgürleştirilme(!)’ anındayız. Göründüğü kadarıyla büyük şey­tanlardan bir tanesi daha etkisiz hale getirilmiş durumda. Amerikan askeri ve istihbarı gücünün düşmanlarına endişe saldığı kusursuz bir operas­yonla yatağından alınan Venezuela Devlet Başka­nı Nicholas Maduro şimdilik son kurban. Üzerine giydirilmiş eşofmanı ve elleri kelepçeli fotoğ­rafıyla dünya medyasına servis edilmiş imajı içler acısı. Kuşkusuz Maduro’nun otoriterliği, kö­tü idaresi, narkotik trafiğiyle münasebeti ya da meş­ruiyeti konusunda milletlerarası kamuoyunda her vakit tartışmalı bir kanaat vardı. Lakin ABD bas­kısı karşısındaki dik tavrının global kamuo­yunda aşikâr bir sempati uyandırdığı da bir gerçek.” dedi.

Venezuela devlet liderinin bir dış gücün askeri müdahalesi ile derdest edilmesi

Venezuela devlet liderinin kendi meskeninde bir dış gücün askeri müdahalesi ile derdest edilmesi durumu kamuoyu nezdinde eleştirilse de devletler düzleminde sırf “endişeliyiz”, “kaygıyla izli­yoruz”, “kınıyoruz” tipinden yansılar gelmesinin dik­katlerden kaçmadığına işaret eden Prof. Dr. Kaynak, “İnsanların büyük berbata karşı çıkan küçük kötülere yani berbatın uygununa yönel­meleri şaşırtan değil; pekala ya devletler? Onlar ne­den görece sessiz bir bekleyiş içerisindeler? Dip­lomasiye ne oldu? Memleketler arası kurumlar, hukuk, normlar, global etik nerelerde? Isaiah Berlin ‘seçimlerimiz düzgün ile berbat arasın­da değil makûs ile daha az berbat arasındadır’ derken, özgürlük ya da ahlak kavramlarının soyut mefkureler olarak değil somut tehdit ve zorunluluklar içeri­sinde mana kazandığını söyler. Bu nedenle siyasal aktörler çoklukla gerçek olanı değil, daha az yıkı­cı olanı seçmeye meyillidirler. Kısaca siyasette se­çimler doğruyu aramaz; daha az yıpratacak, daha inançta hissettirecek ve daha düşük maliyetli se­çenek bulunur ve o, ‘doğru’ olarak yapılandırılır.” diye konuştu.

Siyasi aktörler rasyonel hesaplar yap­mak durumunda

Uluslararası ilgiler sisteminin dinamiğinin de ço­ğunlukla bu türlü şekillendiğine dikkat çeken Prof. Dr. Kaynak, “Halklar hislerle istikamet bulurken, siyasi aktörler rasyonel hesaplar yap­mak durumundadır. Tarihî hafızada yüklü olan darbeler, CIA operasyonları, kukla rejimler, adam kaçırmalar, infazlar, potansiyel ekonomik yıkım­lar da göz önüne alındığında bilhassa misilleme kabiliyeti olmayan devletlerin tepkisizliği daha ra­hat anlaşılabilir. Üstelik karşınızda kuralsız hare­ket edebilen, norm dışı davranan bir siyasi anlayış varsa, tepkisellikten çok analitik yaklaşım ehemmiyet kazanır.” sözünde bulundu.

Bolivar’dan Maduro’ya…

Yalnızca Venezuela’nın değil, tüm Latin Ame­rika tarihinin büyük kahramanı, kurtarıcı lide­ri Simon Bolivar’ın, 1829’da İngiliz diplomat Patri­ck Campbell’e yazdığı mektupta “Amerika Birleşik Devletleri’nin yazgısı, Ameri­kan kıtasını özgürlük ismine felaketlere boğmak üzere görünüyor.” dediğini hatırlatan Prof. Dr. Kaynak, şöyle devam etti:

“Bolivar, İspanyol sömürgeciliğine karşı verdi­ği savaştan zaferle çıkan ‘Gran Colombia’ hal­kını bir bütün halinde tutabilmek ismine büyük gayret vermişti fakat kaybedenlerdendi. Yor­gun ve hasta bir adam olarak sona eren yaşamı­nı ‘sanki denizi sürmüş gibiyim’ (he arado en al mar) diyerek tanımlamıştı. Günümüzde Venezu­ela, Kolombiya, Ekvador ve Panama isminde farklı devletlerin bulunduğu bu coğrafyanın tamamın­da ABD’ye yönelik olumlu ve olumsuz hisler bir ortada bulunuyor. Trump idaresi 1823 yılına atıfla tekrar şe­killendirdikleri Monroe doktrinini çerçevesin­de Venezuela’dan Panama’ya uzanan geniş bir çizgi üzerinde tekrar hak argüman ediyor. Monroe dokt­rininin ilan edildiği yıllarda ABD şimdi gencecik bir devlet olsa da genişlemeye meyilli olduğu an­laşılıyordu. Tüm Amerika kıtasını bir bütün ola­rak ele alıyor, bilhassa ABD’nin art bahçesi say­dıkları Latin Amerika’yı açıkça sahipleniyorlardı. Trump’ın 2017’den bu yana savunduğu ulusal gü­venlik stratejisinde yer alan Batı yarıküre sözü ise Monroe ruhunun bir yansıması; lakin tıpkısının birebiri değil.”

Monroe’dan Donroe’ya uzanan yol

Trump’ın Kanada ve Grönland üzerinden ku­zey rotasına ve Arktik bölgesine uzanan taleple­ri, güneyde Karayip denizinin bütününe, Küba ve Meksika dahil tüm orta Amerika’ya büyük bir bas­kı halinde yansıdığını anlatan Prof. Dr. Deniz Ülke Kaynak, şunları söyledi:

“O ülkelerden gelişlere karşı duvarlar ve sert göç siyasetleri üzerinden şekille­nen hudut siyaseti, ABD’nin o ülkelere giriş kapı­sını ise açık tutuyor. Davetsiz konuğun talebi biz­zat meskenin sahibi olmak olduğundan askeri araçlarla da destekleniyor. Trump idaresi tüm Amerikan havzasını gü­venlik, ticaret ve deniz yolları açısından ayrılmaz bir bütün olarak görüyor. Bu nedenle Panama ka­nalı, Karayipler’deki deniz geçiş yolları ve Meksi­ka körfezi hayati çıkar alanları olarak belirlenmiş durumda. Çin ve Rusya’nın bilhassa Obama dö­neminden bu yana bölgeye derin bir giriş yapmış olması onlar açısından büyük bir ihanet. Süratli bir paklık gerektiğini düşünüyorlar. Bu yeni yak­laşıma bazıları Donroe ismini veriyor. Donald’nın doktrini olarak tanımlanan bu kavram kanımca tıpkı vakitte bir öteki manaya da geliyor. Ma­lum, Don kavramı mafya babaları için kullanılıyor. Trump da kendisine Don denilmesinden rahatsız değil, hatta seviyor!”

Çin oyuna dahil olacak mı?

Monroe’dan Donroe’ye geçişte değişen birtakım şey­lerin genel stratejinin nüanslarını oluşturduğunu da tabir eden Prof. Dr. Kaynak, “Mon­roe Avrupa’ya karşıydı; Donroe Çin ve Rusya’yı he­def alıyor. Monroe savunmacıydı; Donroe saldır­gan. Monroe Amerikan havzasını bir nüfuz alanı olarak görüyordu; Donroe ise kaynakların mülki­yeti bana ilişkin olmalı, oraları ben yöneteceğim diyor. Trump’ın yalnızca Amerikan kıtasında değil tüm dünyada bir sadakat ve itaat nizamı kurmak iste­diği ortada. Tetikçisi İsrail’le birlikte ortalığı ka­osa boğmuş durumdalar. Rusya esasen bu global mafyatik oyunun içinde. Çin’in oyuna nasıl dahil olacağını, ‘Don’lar nizamının nasıl bir dünya inşa edeceğini ise birlikte göreceğiz.” halinde kelamlarını tamamladı. 

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı