Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Klinik Psikolog Uluğ Çağrı Beyaz, 6 Şubat sarsıntısının kişisel ve toplumsal seviyede yarattığı ruhsal tesirler, felaket yıldönümlerinin tetikleyici rolü ve sağlıklı başa çıkma yolları hakkında bilgi verdi.

Büyük ölçekli travmalar, direkt ya da dolaylı şahit olanlarda ruhsal tesirler bırakabiliyor!

6 Şubat 2023’te yaşanan sarsıntı felaketinin, Türkiye’nin en yıkıcı doğal afetlerinden biri olduğunu hatırlatan Klinik Psikolog Uluğ Çağrı Beyaz, “Geniş bir coğrafyada milyonlarca insanın hayatını direkt yahut dolaylı olarak etkileyen kitlesel bir travmaya sebebiyet verdi.” dedi.

Böylesine büyük ölçekli bir travmanın hem felakete direkt maruz kalanlar hem de uzaktan şahit olanlar üzerinde derin ve kalıcı ruhsal tesirler bıraktığını kaydeden Beyaz, “Doğrudan felakete maruz kalan kişilerde Travma Sonrası Gerilim Bozukluğu gibi önemli ruhsal rahatsızlıklara neden olabilir. Bu şahıslar kabuslar, geri dönüşler (flashback), ağır telaş, çok uyarılma ve kaçınma üzere birtakım belirtiler yaşayabilir. Uzaktan şahit olanlarda ise dert, güvensizlik, geleceğe dair belirsizlik hissi gelişebilir. Toplum genelinde yaygın bir güvensizlik ve belirsizlik hali oluşarak toplumsal düzeyde kolektif travma meydana gelebilir. Toplumun genelinde kısa yahut uzun müddetli bir gerilim hali ve çaresizlik duygusu yaygınlaşabilir.” formunda konuştu.

Felaketlerin yıldönümleri, olayın anılarını tekrar canlandıran güçlü bir tetikleyici!

Felaketlerin yıldönümlerinin, olayın anılarını tekrar canlandıran güçlü bir tetikleyici olduğuna dikkat çeken Klinik Psikolog Uluğ Çağrı Beyaz, “Bu nedenle travmaya maruz kalan yahut uzaktan şahit olan bireylerde anksiyete ve depresyon belirtilerinin yaşanması üzere ruhsal problemlere neden olabilir.” dedi.

Bu süreçte bireylerin, daha evvel yaşadıkları dehşet, çaresizlik ve kayıp hislerini tekrar yaşayabileceklerini söz eden Beyaz, “Medya ve toplumsal ilgi, bu tesirleri şiddetlendirip artırabilir. Bilhassa travmatik içeriklere maruz kalma, sevdiklerini kaybetmiş bireylerde tasanın ve yalnızlık hissinin ağırlaşmasına, anksiyete düzeylerinin artmasına neden olabilir. Bireyler bu devirde bir gerilim hali ve duygusal zorluklarla karşılaşabilirler, bu da gerekli olduğu şartta ruhsal dayanağa olan muhtaçlığı artırır.” açıklamasını yaptı.

Felaketin yıldönümünde ağır medya içeriklerinden uzak durmak ruhsal yükü hafifletebilir!

Felaketin yıldönümünde sağlıklı başa çıkma stratejileri geliştirmenin, bireylerin bu güç devri daha âlâ geçirmelerine yardımcı olabileceğini aktaran Klinik Psikolog Uluğ Çağrı Beyaz, şunları söyledi:

“Duyguları kabul ve tabir etmek, bu devirde duygusal güzelleşmenin yerini oluşturur. Bireylerin, hislerini bastırmak yerine, onları söz etmesi kıymetli bir konudur. Günlük ömrün olağan rutinlerine bağlı kalmak, güvenlik ve denetim hissinin artmasını destekleyici bir roldedir. Fizikî aktiviteler, gerilimin ve telaşın azalmasına yardımcı olur. Sosyal etkileşim, yalnızlık hissini azaltarak duygusal dengeyi müdafaaya yardım eder. Şayet hislerle başa çıkmakta zahmet yaşanıyorsa profesyonel yardım almakta da yarar var. Anma merasimleri, travmayı anlamlandırmada ve duygusal yükü hafifletmede tesirli olabilir. Ayrıca medya kullanımını olabildiğince sınırlamak da bu periyotta değerli stratejiler ortasında yer alır.”

İyileşme süreci, ferdi ve toplumsal seviyede ele alınmalı!

Toplumun ve bireylerin ruhsal düzgünleşme sürecinin değişken ve uzun vadeli olabilen bir süreç olduğuna vurgu yapan Klinik Psikolog Uluğ Çağrı Beyaz, “Akut reaksiyon ve şok periyodu, olayın çabucak akabinde gelen, ağır hislerin yaşandığı bir devirdir. Sonrasında, bireyler ve toplum genel olarak yaşananlarla başa çıkmaya çalışır.” dedi.

Toplumsal dayanışma ve yardımseverliğin bu süreçte epeyce kıymetli rol oynadığının altını çizen Beyaz, kelamlarını şöyle tamamladı:

“Topluluklar bir ortaya gelerek güzelleşme sürecini başlatır. Travma sürece ve ruhsal dayanak, bireylerin travmayı anlamlandırması ve duygusal dengeyi yine kurması için kritiktir. Yeniden yapılanma ve normalleşme hem bireylerin hem de toplumun yaşananları geride bırakarak geleceğe odaklanmalarını sağlar. Uzun vadede ise, psikolojik dayanıklılığın artırılması, gelecekteki muhtemel travmalara karşı bireylerin ve toplumların daha dirençli hale gelmesini sağlar. Felaket sonrası düzgünleşme süreci, kişisel ve toplumsal seviyede ele alınmalı; duygusal güzelleşme, toplumsal takviye, profesyonel yardım ve dayanışma üzere ögeler bu sürecin sağlıklı bir biçimde ilerlemesini sağlayacak temel taşlar olarak kabul edilmelidir.” 

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı